Flýtilyklar
Ýmsir möguleikar í lífrænni garðyrkju
Hjónin Þórður G. Halldórsson og Karólína Gunnarsdóttir eiga garðyrkjustöðina Akur í Laugarási sem þau hafa byggt upp og rekið í hartnær 20 ár. Þar er stunduð lífræn ræktun á gúrkum, tómötum og papriku ásamt ýmiss konar tilraunastarfsemi, svo sem ræktun á chilialdinum. Einnig reka þau vefverslunina Græna hlekkinn þar sem fólk getur keypt lífrænt ræktaðar vörur
Þórður og Karólína eru ekki sveitafólk að uppruna heldur kemur hann frá Reykjavík og hún frá Keflavík. Áhugi þeirra fyrir hollustu og heilsu leiddi þau til Hveragerðis þar sem Þórður fór í nám við Garðyrkjuskóla ríkisins og Karólína vann við matreiðslustörf á Heilsustofnun NLFÍ. Á árunum 1984-1987 dvöldu þau í Svíþjóð við nám í Rudolf Steiner Seminariet þar sem Þórður fór í framhaldsnám með sérhæfingu í lífrænni ræktun og Karólína stundaði textílnám. „Eftir dvölina í Svíþjóð fengum við bæði vinnu á Sólheimum, Þórður í garðyrkjustöðinni og ég á vefstofunni en ég hafði sérhæft mig í vefnaði. Eftir að hafa starfað þar í þrjú ár langaði okkur að fara út í meiri framleiðslu á grænmeti og festum þá kaup á Akri haustið 1991 og höfum verið hér síðan. Reksturinn er í stöðugri þróun og við erum alltaf í einhverri tilraunastarfsemi ásamt fleiru svo starfið er fjölbreytt og mjög gefandi, enda á okkar áhugasviði,“ útskýrir Karólína. Kirsuberjatómatar og chilialdin Grænmeti frá Akri fer í sölu um allt land, í stórmarkaði, heilsubúðir og í netáskriftinni. Einnig eru þau hjón í samstarfi við Sólheima og Heilsustofnun NLFÍ um að selja lífrænt ræktaðar afurðir frá þessum stöðum.„Við sjáum um að halda magninu í umferð en það kemur fyrir að skortur er á afurðum frá okkur en þá er ekkert annað að gera en að bíða næstu uppskeru. Það má segja að við höfum verið brautryðjendur hér með lífrænu ræktunina og við erum dugleg að gera tilraunir og prófa nýjar tegundir eins og kirsuberjatómata, chilialdin, mjólkursýrðar gulrætur og hvítkál. Við búum til ýmiss konar mauk og þurrkum ýmislegt svo fátt eitt sé nefnt. Markmið okkar og stefna er að reyna að nýta allt hráefni sem til er og ef það er ekki söluhæft fyrir búðir gerum við eitthvað annað úr því. Sem dæmi má nefna vínber sem eru að renna út, þau sjóðum við í gufupotti og fáum úr dýrindis vínberjasafa sem er svo góður að við tímum eiginlega ekki að selja hann. En annað, eins og chilialdinmauk og fleira, er allt í netversluninni. Við búum enn að þeim góða tíma sem við áttum á Sólheimum en þar er meiri áhersla lögð á fjölbreytta starfsemi fyrir íbúa samfélagsins frekar en hámarks arðsemi og því var hægt að vera með fjölbreytta ræktun á óhefðbundnum afurðum eins og maís og fleira. Hér stöndum við frammi fyrir því að vera í rekstri og verðum að lifa af ræktuninni og þannig verða áherslurnar aðrar en við reynum enn að viðhalda fjölbreytninni og sköpuninni,“segir Þórður brosandi. Netverslunin eykst mikið
Síðastliðin 15 ár hefur á vegum Græna hlekksins verið boðið upp á grænmeti í áskrift
í samstarfi við ýmsa aðila í gegnum heimasíðuna www.graenihlekkurinn.is og hefur það sölufyrirkomulag gengið vonum framar að sögn
þeirra hjóna.„Við áttum von á því að þetta dytti upp fyrir þegar aðgengi að lífrænum vörum jókst
meðal annars í stórmörkuðum en svo var ekki og fólk virðist kunna að meta þetta sölufyrirkomulag. Það er misjafnt eftir
árstíma hversu margir eru í áskrift en að jafnaði eru þetta um 100 manns á viku. Mesti annatíminn er á haustin þegar
útigrænmetið er komið. Við höfum sent vörur víða um land eins og til Ísafjarðar og Patreksfjarðar en vegna þess hversu hár
flutningskostnaður er orðinn er salan minni þangað en mætti vera. Þetta ætti ekki síst að höfða til fólks á landsbyggðinni
því hér syðra fær fólk ferskvörur frá fyrstu hendi. Fyrir áskrifendur erum við einnig með ýmislegt grænmeti frá
öðrum bændum í útiræktun og kryddjurtir,“ segir Karólína og Þórður bætir við: „Fyrir fjórum árum
hófum við innflutning á lífrænum ávöxtum frá fyrirtækinu Eosta í Hollandi en það er eingöngu með
lífrænar afurðir. Í upphafi var það til að auka fjölbreytnina í netversluninni en þetta hefur vaxið mjög mikið svo við komum
okkur upp aðstöðu í Reykjavík fyrir þremur árum til að halda betur utan um dreifinguna. Þar sem við erum núna í Nethyl höfum
við nýverið opnað bændamarkað og þar getur fólk keypt það sem er í boði í netversluninni og meira til. Við vorum á
báðum áttum þegar efnahagshrunið reið hér yfir hvað myndi gerast en það er greinileg hugarfarsbreyting hjá fólki sem við finnum
vel fyrir. Nú horfir fólk meira inn á við en áður og hugsar um sjálfbærni og umhverfisvernd. Það skilar sér svo áfram í
auknum áhuga fyrir lífrænum afurðum og gæðavörum.“Hitabeltisræktun í bígerð Yfir háannatímann á Akri eru
Þórður og Karólína með fimm starfsmenn í vinnu, enda ærið starf að sinna inniræktun sem þekur rúmlega tvö
þúsund fermetra undir gleri. „Lífræn ræktun er á margan hátt frábrugðin hefðbundinni ræktun þó í
framkvæmd sé þessu mjög svipað háttað. Við stundum skiptiræktun þannig að sama tegundin er aldrei ár eftir ár í sama
húsi og sem jarðvegsáburð notum við fyrst og fremst sveppamassa, fiskimjöl og þörungamjöl en auk þess ýmis jurtaseyði og fleira sem
við úðum á plönturnar. Við pössum okkur á að keyra plönturnar ekki stíft áfram þannig að þær nái að
mynda bragð og hollustuefni en á móti kemur að uppskeran er minni. Nýverið fórum við út í vetrarræktun undir ljósum en
það er enn ein tilraunin okkar. En þar er sama hugsunin að yfirkeyra ekki plönturnar heldur finna jafnvægið milli gæða og magns,“ segir
Þórður og Karólína bætir við: „Áhugi fyrir hráfæði hefur stóraukist hér á landi og við sjáum
ýmis tækifæri í framleiðslu á ýmsum afurðum sem tengjast þeirri matar menningu. Við stefnum á að stækka hér
hjá okkur og auka framleiðsluna á því sem við erum með. En þar að auki erum við búin að veltast með gæluverkefni undanfarin
misseri sem er framleiðsla afurða af hitabeltisplöntum og þar erum við að tala um bananaræktun og fleiri spennandi afurðir en þetta er hugmynd sem er
í vinnslu. Það er allt hægt en tekur auðvitað tíma og við sjáum ýmsa möguleika hér á Íslandi sem hafa lítt
verið reyndir áður.“
BBL/ehg
